–ಧರ್ಮೇಶ್
ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಜಯಂತಿಗಳು ಇಂದು ಕೇವಲ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಾರ ಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ವಿಷಾದನೀಯ. ನಮಗೆ ಇಂದು ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಬರಿ ಮೂರ್ತಿ ರೂಪದ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳ ಜೀವಂತಿಕೆ. ಆಳುವ ವರ್ಗವು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಲೇ, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಒಂದು “ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮೋಸ”. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮರೆಮಾಚಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ “ವಿಸ್ಮೃತಿ” (Amnesia) ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಮರೆವು ಸಮಾಜದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ನಾವು ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲೇ ಮೈಮರೆಯದೆ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಬೇಕಿದೆ. ಈ ಅರಿವು ಮೂಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳು ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ.
*ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ತ್ರಿಪದಿಗಳು: ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ*
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಯಶಸ್ಸು ಕೇವಲ ಮತದಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಎಂಬ ಮೂರು ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರಬೇಕು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಸಿದರೂ ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪತನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಯಾಮಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
*ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ:* ‘ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಒಂದು ಮತ, ಒಂದು ಮೌಲ್ಯ’ ಎಂಬ ತತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು.
*ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ:* ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿ, ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತ, ಆದಿವಾಸಿ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು ಶೋಷಿತ ವರ್ಗದ ಜನರನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನೂ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು.
ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ: ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚುವುದು. ಬುದ್ಧನ ನೈತಿಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಕೇವಲ ಬೂಟಾಟಿಕೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.
ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟು: ಇಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಒಂದು ‘ವೈರುಧ್ಯಗಳ ಗೂಡಾಗಿ’ (Paradox) ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮತದಾನದ ಮೌಲ್ಯವು ಅಂಬಾನಿಗೂ, ಒಬ್ಬ ಜನಸಾಮಾನ್ಯನಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಂಡರೂ, ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ನಡುವೆ ಆಳವಾದ ಕಂದಕವಿದೆ. ಈ ಕಂದಕವನ್ನು ಮುಚ್ಚದ ಹೊರತು, ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವವರು ಯಾವುದೇ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ ಅವರು ಕೇವಲ ‘ಲೂಟಿಕೋರರು’ ಮತ್ತು ‘ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳ’ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಹೊರತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಧ್ವನಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ- http://ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಗಮ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ವಿನಾಶದ ದಾರಿಗಳು
*ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆಯ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಆಲೋಚನೆಗಳು*
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಅಪಾರ ಬಲಿದಾನ ಮತ್ತು ಬದ್ಧತೆಯ ಫಲ. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಅಸಹಕಾರ ತೋರಿದಾಗ ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿದ್ದಾಗಲೂ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಬಹುತೇಕ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಇಡೀ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಮೂಲ ಆಶಯಗಳು ಇಂದಿನ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು.
“ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಆಸ್ತಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅಂದಿನ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯು ಅವರ ಈ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಈಡೇರದಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅತೃಪ್ತಿಯು ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ, ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕುವ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಅವರು ಆಡಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಂವಿಧಾನವು ಶೋಷಿತರನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರ ಆತಂಕವಾಗಿತ್ತು.”
ಈ ರಾಜಕೀಯ ಮಿತಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಆಳವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರು “ಜಾತಿ ವಿನಾಶ”ದ ಕಡೆಗೆ ಯುವಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು.
*ಜಾತಿ ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಯುವಜನರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ*
1936ರಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ “ಜಾತಿ ವಿನಾಶ” (Annihilation of Caste) ಎಂಬ ಭಾಷಣವು ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಷಣದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದ ಅಂದಿನ ಸಂಘಟಕರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೇ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಯುವಜನರು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಓದಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಾಶವಾಗದ ಹೊರತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಜಾತಿ ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜವೇ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಅಂತಿಮ ಅಳತೆಗೋಲು.
*ಖಾಸಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೀಸಲಾತಿಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು*
ಇಂದಿನ ನವ-ಉದಾರೀಕರಣದ ನೀತಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಂತಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಗಳನ್ನು ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಶೋಷಿತರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕಿರಿದಾಗುತ್ತಿರುವ ಮೀಸಲಾತಿ ವೃತ್ತ: ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳು ಮುಚ್ಚಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮೀಸಲಾತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಕಿರಿದಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, “ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ” ಕೇಳುವುದು ಕೇವಲ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಜೀವನದ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಇದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
*ಚಂದ್ರಪ್ರಸಾದ್ ತ್ಯಾಗಿ: ಹಾಸನದ ಹೋರಾಟದ ಅಪ್ರತಿಮ ನಾಯಕ*
ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಚಂದ್ರಪ್ರಸಾದ್ ತ್ಯಾಗಿ ಅವರು ಕೇವಲ ದಲಿತ ಚಳುವಳಿಯ ನಾಯಕರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ಜನಪರ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ನೀಡಿದ “ಅಪ್ರತಿಮ ನಾಯಕ” (Legendary Leader). ದಲಿತ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಹೋರಾಟವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಅವರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದಾಟಿಸಬೇಕಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲಿದೆ.
ಅವರ 75ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಿತಿಯು ಅವರ ಹೋರಾಟದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಜನಮಾನಸಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. “ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರಿತವರು ಮಾತ್ರ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ” ಎಂಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಮಾತಿನಂತೆ, ಯುವಜನರು ತ್ಯಾಗಿಯವರಂತಹ ಜನ ನಾಯಕರ ಹೋರಾಟದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅರಿತು ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
*ಭವಿಷ್ಯದ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಣ*
ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಕನಸಿನ ಭಾರತವು ಕೇವಲ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಿಜವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ಎನ್ನುವುದು ಈ ದೇಶದ ದಲಿತರು, ಶ್ರಮಿಕರು, ಶೋಷಿತರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಒಳಗೊಂಡ ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲಕ ಕೆಳಮಟ್ಟದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬೇಕು. ನಾವು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುವ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಜಾತಿ ವಿನಾಶದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವಿರುವ ಸೋದರತೆ, ಸಮಾನತೆಯ ಸುಭದ್ರ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದೇ ನಾವು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.
